|
Safra taşları
safra kesesi taşları nasıl oluşur, nedenleri ve tedavisi
Safra kesesinin sık görülen bir hastalığı. Çok doğum yapmış ve şişman kadınlarda, Asyalılarda, Lâtin Amerikalılarda ve Hintlilerde daha yaygındır. Aynca karaciğer sirozu ve bazı ince barsak hastalıklarında daha sıkür.
Kolesterole doymuş safra, kolesterol cinsi safra taşlarının meydana gelmesine sebep olur. Bu hastalarda kolesterol yapımının artmış, safra asidi yapımının azalmış olduğu görülmüştür. Ayrıca safra kesesinde safranın durgun kalması, safra sümüksü sıvısının nitelik ve niceliğinin değişiklikleri, safrada artmış bili-rubin yoğunluğu, safra yollan iltihabı da sebepler arasında sayılabilir. Bunların nasıl taş meydana gelmesine sebep olduğu, henüz tam olarak anlaşılamamıştır.
Bazen üst kann bölgesinde rahatsızlık hissi, şişkinlik, geğirme ve sindirim zorluğu gibi genel belirtileri vardır. Bulgu ve belirtiler olur. Bulgu ve belirtiler taşın büyüklüğüne, sayısına ve bulunduğu yere bağlıdır. Büyük taşlar, safra kesesi çıkışında zaman zaman tıkanma yapmak suretiyle; küçük, çok sayıdaki taşlar ise ana safra yoluna geçtikçe ağrıya yol açarlar.
Uygun bir şekilde tedavi edilmeyen safra taşları; safra kesesi ve yollarının herhangi bir iç organla ağızlaşmasına, pankreas iltihabına, safra kesesi kanserine sebep olabilir.
Saf kolesterol terkipli safra taşları, ağızdan aylarca safra asidi verilmesiyle insan vücudunda eritüebilmektedir. İkinci (sekonder) safra asidi ola "kenodeoksikolikusid" safranın kolesterolden doymuşluğunu azaltır. Tecrübelerle anlaşılmıştır ki, kolesterol taşlan (Röntgen ışınlarını geçirdiği için, ancak ilaçlı filmlerde görülebilir) eğer çok büyük ve çok sayıda değilse bu tedavi emniyetli ve etkilidir. Özellikle yaşlılar ve ameliyatı çok riskli kişilerde uygulanabilir.
Taşlann parçalanıp erimesi tamamlanmadan tedavi durdu-rulursa, anıklar tekrar büyüyerek eski hâle döner. Bu yüzden tedaviyi, taşlar eridikten sonrada aylarca devam ettirmeli, safra çamurunun normal akıcılığına kavuşmasını beklemelidir.
Günümüzde, safra kesesi taşı tesbit edilen vakaların tedavisinde en çok kullanılan usûl, kesenin çıkartılmasıdır. Kesesinde taş tesbit edilen hastalara hiçbir şikayeti olmasa dahi ameliyat tavsiye edilmektedir. Çünkü tas vakalarının yüzde 2'sinde safra kesesi kanseri de eşlik etmektedir. Son yıllarda gerek safra, gerek böbrek taşları, Laser İşınlan ve Utrason dalgalarıyla parçalanabilmekte ve atılması sağlanabilmekte olup, ameliyat için bir alternatif teşkil etmektedir. Ancak, bu tedaviler henüz yaygın olarak kullanılmamaktadır. |